Zintegrowany Raport Roczny Grupy Kapitałowej LOTOS 2016

28. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

Pobierz XLS(103 KB)

Grupa narażona jest na ryzyko finansowe obejmujące przede wszystkim:

  • ryzyko rynkowe (ryzyko cen surowców i produktów naftowych, ryzyko cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla, ryzyko walutowe, ryzyko stóp procentowych),
  • ryzyko płynności,
  • ryzyko kredytowe związane z transakcjami finansowymi oraz handlowymi.

Funkcjonujące w strukturach organizacyjnych Jednostki Dominującej Biuro Zarzadzania Ryzykiem Finansowym koordynuje oraz sprawuje bieżący nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem finansowym Grupy Kapitałowej. 

Ponadto powołany przez Zarząd Komitet Ryzyka Cenowego i Tradingu nadzoruje prace nad opracowaniem polityk i procedur oraz monitoruje realizację strategii Grupy w obszarze swoich kompetencji. W szczególności komitet opiniuje i podejmuje kluczowe inicjatywy z zakresu zarządzania ryzykiem cenowym oraz w działalności tradingowej, przedstawia rekomendacje oraz wnioskuje w zakresie działań wymagających zgody Zarządu. 

Dodatkowo, w celu efektywnego zarządzania płynnością, strukturą zadłużenia oraz procesem pozyskiwania finansowania zewnętrznego przez spółki Grupy Kapitałowej LOTOS Zarząd powołał Zespół ds. optymalizacji płynności i koordynacji finansowania.

Podstawowymi celami realizowanymi poprzez zarządzanie ryzykiem finansowym są:

  • zwiększenie prawdopodobieństwa realizacji celów budżetowych i strategicznych,
  • ograniczenie zmienności przepływów pieniężnych,
  • zapewnienie krótkoterminowej płynności finansowej,
  • optymalizacja wartości oczekiwanej przepływów pieniężnych i ryzyka,
  • wspieranie procesów operacyjnych, inwestycyjnych i finansowych i budowanie wartości firmy w długim okresie czasu.

W związku z realizacją wymienionych wyżej celów Grupa wdrożyła odpowiednie narzędzia i opracowała szereg dokumentów, zatwierdzonych na odpowiednich szczeblach decyzyjnych, które określają ramy konieczne do efektywnego i bezpiecznego funkcjonowania w obszarze finansowym, w tym:

  • metodologię wyznaczania ekspozycji w poszczególnych kategoriach ryzyk,
  • horyzont czasowy zabezpieczania danego ryzyka,
  • dopuszczone instrumenty finansowe,
  • sposób oceny zarządzania ryzykiem finansowym,
  • limity w zarządzaniu ryzykiem,
  • sposób raportowania,
  • limity kredytowe,
  • standardy dokumentacyjne i operacyjne,
  • rozdział odpowiedzialności w zakresie wykonywania transakcji, analizy i kontroli ryzyka oraz dokumentacji i rozliczania transakcji pomiędzy różne komórki organizacyjne.

Jednostka Dominująca monitoruje oraz raportuje w sposób ciągły wszystkie ryzyka rynkowe będące przedmiotem zarządzania. Jednostka Dominująca używa płynnych instrumentów pochodnych, które jest w stanie wycenić za pomocą stosowanych powszechnie modeli wyceny. Wycena instrumentów pochodnych odbywa się na podstawie danych rynkowych otrzymywanych od wiarygodnych dostawców. Nie jest dopuszczone otwieranie pozycji w ramach ryzyk, które nie wynikają z podstawowej działalności Grupy.

W 2016 roku Jednostka Dominująca kontynuowała wdrożone w 2011 oraz 2012 roku zasady rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych w odniesieniu do kredytów walutowych przeznaczonych na finansowanie Programu inwestycyjnego 10+ wyznaczonych na instrument zabezpieczający dla przyszłych transakcji sprzedaży produktów naftowych denominowanych w USD.

28.1 Ryzyko cen surowców i produktów naftowych

Szczególne znaczenie dla Grupy ma zarządzanie ryzykiem cen surowców i produktów naftowych.

Spółka identyfikuje następujące czynniki tego ryzyka:

  • zmienność marży rafineryjnej, rozumianej jako różnica pomiędzy płynnymi indeksami referencyjnego koszyka produktów naftowych (np. paliwa lotniczego, benzyn, olejów napędowych, olejów opałowych) a płynnym indeksem referencyjnego surowca (np. ropa Ural),
  • zmienność poziomu cen w zakresie ilości zapasów surowców i produktów odbiegających od wymaganego poziomu zapasów obowiązkowych i operacyjnych,
  • zmienność dyferencjałów pomiędzy indeksami referencyjnymi a indeksami używanymi w kontraktach handlowych (np. dyferencjał Brent / Ural czyli różnica pomiędzy różnymi gatunkami ropy),
  • stosowanie niestandardowych formuł cenowych w kontraktach handlowych.

W dniu 16 lutego 2015 roku Zarząd Jednostki Dominującej zatwierdził „Politykę zarządzania ryzykiem cen surowców i produktów naftowych w Grupie LOTOS S.A.” w ramach której wprowadzono systematykę portfeli transakcyjnych i zdefiniowano ich funkcje biznesowe, opisano sposób rozumienia ryzyka i wyznaczania ekspozycji w zakresie portfeli, dopuszczone instrumenty finansowe wraz z ograniczeniami w ich wykorzystywaniu, standardy zawierania transakcji, wytyczne w zakresie kalkulacji wyników na zarządzaniu ryzykiem oraz sposób wyznaczania stosownych limitów. W zakresie objętym niniejszą polityką, Zarząd Grupy LOTOS S.A. ceduje limity transakcyjne na niższe szczeble decyzyjne.

W celu wsparcia realizacji celów przyjętej polityki Spółka użytkuje jeden z wiodących na rynku systemów klasy ETRM.

Na bazie zatwierdzonej polityki Spółka utrzymała możliwość oferowania swoim odbiorcom zakupu produktów naftowych po cenach stałych. Zrealizowane w 2016 roku transakcje dotyczyły komponentów asfaltowych i w celu zachowania pierwotnego profilu ryzyka cenowego Grupa zawierała swapy towarowe.

W ramach zatwierdzonej polityki w celu wykorzystania struktury contango na rynku terminowym, zwiększenia marży operacyjnej, jak również przygotowania się na postój remontowy w 2017 roku Spółka zawarła swapy towarowe na indeks ULSD 10 ppm CIF NWE z jednoczesnym zakupem i odłożeniem na zapasy dodatkowych ilości oleju napędowego.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku otwarte swapy towarowe przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Indeks bazowy Okres wyceny Ilość w tonach
w okresie wyceny
Wartość godziwa
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Swap towarowy 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III '2017 - XI '2018 181.526 58.532 (4.791)
Swap towarowy Gasoil 0.1 pct Crg CIF NWE_ARA III '2017 - XI '2018 (16.201) 202 (6.649)
Swap towarowy ULSD 10 ppm CIF NWE IV '2017 (16.050) - (6.962)
     Razem 58.734 (18.402)

Wymienione wyżej transakcje swap na łączną ilość 181.526 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2017 roku do listopada 2018 roku oraz (16.201) tony w oparciu o płynny indeks Gasoil 0.1 pct Crg CIF NWE ARA w okresie od marca 2017 roku do listopada 2018 roku związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen surowców i produktów naftowych wynikających ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cenach stałych. Transakcja swap na ilość (16.050) ton w oparciu o indeks ULSD 10 ppm CIF NWE w okresie kwietnia 2017 roku była związana z wykorzystaniem struktury contango.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku otwarte swapy towarowe przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Indeks bazowy Okres wyceny  Ilość w tonach
w okresie wyceny 
Wartość godziwa
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Swap towarowy 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III '2016 - XI '2017 92.845 22 (58.042)
Swap towarowy Gasoil 0.1 pct Crg CIF NWE_ARA V '2016 - XI '2017 (2.603) 839 (13)
Swap towarowy Brent (Dtd) III - V '2016 (249.931) 197.730 -
     Razem 198.591 (58.055)

Wymienione wyżej transakcje swap na łączną ilość 92.845 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2016 roku do listopada 2017 roku związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen surowców i produktów naftowych wynikających ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cenach stałych. Transakcja swap na łączną ilość (249.931) ton w oparciu o indeks Brent (Dtd) w okresie od marca  do maja 2016 roku były związane z wykorzystaniem struktury contango.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku otwarte opcje towarowe przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Indeks bazowy Okres wyceny Ilość w tonach
w okresie wyceny
Wartość godziwa
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Opcje towarowe 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III '2017 - X '2018 10.646 411 -

Wymienione wyżej transakcje opcyjne na łączną ilość 10.646 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2017 roku do października 2017 roku związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen surowców i produktów naftowych wynikających ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cenach stałych.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku otwarte opcje towarowe przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Indeks bazowy Okres wyceny Ilość w tonach
w okresie wyceny
Wartość godziwa
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Opcje towarowe 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III '2016 - X '2017 27.105 363 -

Wymienione wyżej transakcje opcyjne na łączną ilość 27.105 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2016 roku do października 2017 roku związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen surowców i produktów naftowych wynikających ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cenach stałych.

28.1.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami cen surowców i produktów naftowych

Analiza wrażliwości na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 2015 roku transakcji finansowych narażonych na ryzyko zmiany cen surowców i produktów naftowych przy założeniu zmiany cen +/- wartość rocznej zmienności implikowanej indeksu bazowego przedstawiała się następująco:

   31 grudnia 2016 31 grudnia 2015
Wartość bilansowa Zmiana procentowa* Wartość bilansowa  Zmiana procentowa**
+zm. implikowana - zm. implikowana +zm. imp. -zm. imp.
Aktywa finansowe (1) 59.145 75.061 (72.911) 198.954 (93.473) 95.080
Zobowiązania finansowe (1) (18.402) (4.631) 4.631 (58.055) 27.125 (27.131)
Razem 40.743 70.430 (68.280) 140.899 (66.348) 67.949

(1) Swapy oraz opcje towarowe łącznie.

* Dla instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2016 roku do kalkulacji powyższych odchyleń cen indeksów bazowych wykorzystano roczną implikowaną zmienność indeksu, o który oparte są zawarte transakcje, z dnia 31 grudnia 2016 roku, publikowaną przez serwis SuperDerivatives. W przypadku indeksu 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam była to zmiana +/- 34,85%, dla Gasoil 0.1 pct Crg CIF NWE_ARA  +/- 27,44%, zaś dla Brent (Dtd) +/- 29,18%.

** Dla instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2015 roku do kalkulacji powyższych odchyleń cen indeksów bazowych wykorzystano roczną implikowaną zmienność indeksu, o który oparte są zawarte transakcje, z dnia 31 grudnia 2015 roku, publikowaną przez serwis SuperDerivatives. W przypadku indeksu 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam była to zmiana +/- 43,48%, dla Gasoil 0.1 pct Crg CIF NWE_ARA +/- 32.9%, zaś dla Brent (Dtd) +/- 35,65%.

Zbadano wpływ zmian cen indeksów bazowych na wartość godziwą przy niezmiennym poziomie kursów walut.

28.2 Ryzyko cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2)

Zarządzanie ryzykiem cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla w Jednostce Dominującej odbywa się w sposób ciągły zgodnie z założeniami  strategii zarządzania ryzykiem cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2) zatwierdzonej przez Zarząd Grupy LOTOS S.A. Grupa podejmuje decyzje co do sposobu zbilansowania przyszłych niedoborów lub nadwyżek uprawnień do emisji CO2 w zależności od sytuacji rynkowej i w ramach ustalonych limitów. W ramach zatwierdzonej strategii i posiadanych limitów Jednostka Dominująca zawiera transakcje finansowe na jednostki:

  • EUA - (ang. „Emission Unit Allowance”) oznacza uprawnienie do emisji jednej tony CO2
  • CER - (ang. „Certified Emission Reduction Unit”) oznacza ekwiwalent skutecznej redukcji emisji jednej tony ekwiwalentu CO2  (tCO2e). Certyfikat redukcji emisji uzyskiwany jest w związku z realizacją inwestycji w krajach rozwijających się, gdzie nie określono limitów emisji CO2,
  • ERU - (ang. „Emission Reduction Unit”) oznacza ekwiwalent skutecznej redukcji emisji jednej tony ekwiwalentu CO2 (tCO2e). Jest to poświadczona jednostka emisji uzyskiwana w związku z realizacją inwestycji w krajach o niższych kosztach redukcji CO2.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku szacowany niedobór uprawnień Jednostki Dominującej w okresie rozliczeniowym przypadającym na lata 2013 - 2020 (tzw. III faza) wynosi 1.231.057 ton, jednakże biorąc pod uwagę wykonane transakcje pochodne na łączną ilość 1.752.000 ton, Jednostka Dominująca posiada nadwyżkę uprawnień w wysokości 520.943 ton, które zostały nabyte z uwzględnieniem sytuacji rynkowej i w kontekście strategicznego charakteru niedoboru uprawnień przewidywanego po roku 2020.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku szacowany niedobór uprawnień Jednostki Dominującej w okresie rozliczeniowym przypadającym na lata 2013 - 2020 (tzw. III faza) wynosi 1.095.003 ton, jednakże biorąc pod uwagę wykonane transakcje pochodne na łączną ilość 1.715.000 ton, Jednostka Dominująca posiada nadwyżkę uprawnień w wysokości 619.997 ton, które zostały nabyte z uwzględnieniem sytuacji rynkowej i w kontekście strategicznego charakteru niedoboru uprawnień przewidywanego po roku 2020.

W ramach zarządzania ryzykiem dotyczącym uprawnień do emisji dwutlenku węgla Grupa ocenia każdorazowo ryzyko przewidywanego niedoboru nieodpłatnych uprawnień przyznawanych w ramach KPRU. 

Zaprezentowane poniżej wielkości uprawnień do emisji CO2  na lata 2013 - 2020 uwzględniają uprawnienia przyznane według rozporządzeń Rady Ministrów, jak również dodatkowe bezpłatne uprawnienia przyznane przez Komisję Europejską.

Liczba nieodpłatnych uprawnień do emisji CO2 na lata 2013 - 2020 oraz rzeczywista emisja CO2:

w tysiącach ton 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Razem
Uprawnienia przyznane KPRU (1) 1.766 1.688 1.652 1.613 1.576 1.540 1.505 1.461 12.801
Rzeczywista emisja CO2 (2) 1.745 1.875 1.947 1.956 - - - - 7.523

(1) Ilość bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 na lata 2013 – 2020, wg Krajowego Planu Rozdziału Uprawnień („KPRU”), na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2014 roku (Dz. U. 2014 poz. 439) jak również Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 2014 roku (Dz. U. 2014 poz. 472) zawierających wykaz instalacji objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych wraz z przyznana im liczbą uprawnień do emisji. Ponadto w zestawieniu uwzględniono przydział dodatkowych bezpłatnych uprawnień z rezerwy Komisji Europejskiej w związku ze zwiększeniem zdolności produkcyjnych rafinerii, wynikających z zastosowania gazu ziemnego jako wsadu do produkcji wodoru.
(2) Emisja CO2 wyliczona na podstawie danych produkcyjnych dla instalacji objętych systemem handlu emisjami. Dane za rok 2016 zostały zweryfikowane zgodnie z art. 59 Ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 roku o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku, biorąc pod uwagę limit uprawnień na rok 2016 do przyznania w ramach systemu EU ETS (ang. „European Union Emissions Trading System/Scheme”) oraz wielkość emisji dwutlenku węgla w Grupie występował niedobór przyznanych uprawnień do emisji CO2. W związku z tym na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa ujęła kwotę  9.790 tys. zł zobowiązań z tego tytułu (31 grudnia 2015: 1.059 tys. zł.). Wpływ utworzonej rezerwy na wynik operacyjny w kwocie 8.731 tys. zł (patrz nota 9.3) zaprezentowano w pozostałych kosztach (w roku 2015: 1.059 tys. zł, patrz nota 9.4).

W razie konieczności, Grupa decyduje o rozliczeniu zawartych, otwartych na dzień kończący okres sprawozdawczy transakcji terminowych na zakup uprawnień do emisji CO2 poprzez ich fizyczną dostawę z zamiarem ich ewentualnego umorzenia jako rozliczenie rzeczywistej emisji CO2. Wycena transakcji planowanych do zrealizowania dostawą fizyczną nie podlega ujęciu w aktywach / zobowiązaniach finansowych w sprawozdaniu finansowym, niemniej jednak Grupa wewnętrznie monitoruje i przeprowadza wycenę takich transakcji w ramach ogólnej oceny efektywności zarządzania ryzykiem CO2, pozabilansowo.

Otwarte na dzień 31 grudnia 2015 roku transakcje futures EUA, które Grupa uznała za prawdopodobne do rozliczenia poprzez ich fizyczną dostawę na potrzeby własne nie zostały wykazane w sprawozdaniu finansowym na dzień kończący okres sprawozdawczy, a ich wartość godziwą ujęto wyłącznie pozabilansowo.

Poniżej zaprezentowano informacje na temat pozycji transakcyjnej na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 2015 roku.

Transakcje otwarte w uprawnieniach do emisji na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Okres rozliczenia transakcji  Ilość uprawnień w okresie Faza Wartość godziwa* 
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Futures EUA XII '2017 - XII '2019 1.752.000 III faza 5.639 (5.255)

* Wycena pozabilansowa, wyłącznie dla celów statystycznych i monitoringu w zarządzaniu ryzykiem.

Transakcje otwarte w uprawnieniach do emisji na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Okres rozliczenia transakcji  Ilość uprawnień w okresie Faza Wartość godziwa
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Futures EUA XII '2016 - XII '2019 1.715.000 III faza 5.857 (191)

* Wycena pozabilansowa, wyłącznie dla celów statystycznych i monitoringu w zarządzaniu ryzykiem.

28.2.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2)

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 2015 roku Grupa posiadała kontrakty futures na zakup uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2).

Grupa nie przeprowadza analizy wrażliwości dla wartości godziwej kontraktów futures na zakup uprawnień do emisji dwutlenku węgla, które posiada na dzień kończący okres sprawozdawczy, jeśli zamierza dokonać rozliczenia tych transakcji poprzez fizyczną dostawę na potrzeby własne pokrycia niedoborów w ramach systemu ograniczania emisji. W związku z tym nie przeprowadzono analizy wrażliwości posiadanych na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 2015 roku instrumentów futures EUA.

28.3 Ryzyko walutowe

W ramach prowadzonej działalności Grupa  narażona jest na zmiany kursów walutowych z tytułu:

  • handlu surowcami i produktami naftowymi oraz innymi towarami, 
  • przepływów inwestycyjnych,
  • przepływów finansowych w tym lokat i kredytów,
  • wyceny instrumentów pochodnych, 

indeksowanych do lub denominowanych w walucie innej niż waluta funkcjonalna.

Od dnia 20 sierpnia 2015 roku zarządzanie ryzykiem walutowym w Spółce odbywa się zgodnie z założeniami zawartymi w „Polityce zarządzania ryzykiem walutowym w Grupie LOTOS S.A.”. W ramach nowej polityki ekspozycję stanowią istotne pozycje narażone na ryzyko walutowe, które oddziałują na poziom płynności w horyzoncie zarządzania zgodnie z planowanymi terminami płatności.
Centralną miarą ryzyka jest Cash-Flow-at-Risk (CFaR), która obliczana jest na bazie metodologii CorporateMetrics™ zaś podstawowymi limitami jest limit na wielkość CFaR i maksymalny współczynnik zabezpieczenia.
Horyzont zarządzania ekspozycją jest związany z cyklem prognozowania budżetu Spółki i w zależności od momentu w roku obejmuje od 3 do 5 kolejnych kwartałów.

Grupa aktywnie zarządza swoją ekspozycją walutową, optymalizując wartość oczekiwaną przepływów pieniężnych i ryzyka w ramach obowiązujacych limitów i w zależności od przewidywanego rozwoju sytuacji rynkowej.

Waluta USD jest używana w kwotowaniach cen rynkowych ropy i produktów naftowych. Z tego też względu uznano, że najwłaściwszą walutą do zaciągania i spłaty długoterminowych kredytów na finansowanie Programu 10+ jest USD, ponieważ efektem takiego działania będzie zmniejszenie strukturalnie długiej pozycji i w konsekwencji strategicznego ryzyka walutowego.

Strukturalnie Grupa posiada długą ekspozycję w USD (zyskuje w przypadku wzrostu kursu USD/PLN) ze względu na to, iż wpływy zależne od kursu USD (głównie z tytułu sprzedaży produktów naftowych) przewyższają odpowiednie wypływy (np. z tytułu zakupu ropy, spłaty kredytu).

W ramach projektu EFRA w Grupie zostały zawarte transakcje walutowe EUR/USD mające na celu zabezpieczenie nakładów inwestycyjnych ponoszonych w EUR w stosunku do USD jako głównej waluty finansowania.

Transakcje walutowe otwarte na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Kupno/sprzedaż  Okres rozliczenia transakcji  Para walut (bazowa/zmienna)  Kwota w walucie bazowej  Wartość godziwa
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Forward walutowy Kupno I -III ' 2017 USD/PLN 53.000 8.618 (581)
Forward walutowy Kupno I '2017 -VI '2018 EUR/USD 215.200 - (27.741)
Forward walutowy Sprzedaż IV - X '2017 USD/PLN (230.000) - (73.284)
Forward walutowy Sprzedaż I '2017 EUR/PLN (4.600) 49 (36)
Swap walutowy Kupno XII ' 2017 USD/PLN 70.000 26.157 -
Swap walutowy Kupno I ' 2017 EUR/USD 2.000 113 -
Swap walutowy Sprzedaż I - XII '2017 USD/PLN (267.064) 3.017 (33.240)
Swap walutowy Sprzedaż I - VII '2017 EUR/PLN (19.054) 55 (825)
        Razem 38.009 (135.707)
Transakcje walutowe otwarte na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiały się następująco:
Typ transakcji  Kupno/sprzedaż  Okres rozliczenia transakcji   Para walut (bazowa/zmienna)  Kwota w walucie bazowej  Wartość godziwa 
Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Spot walutowy Kupno I ' 2016 USD/PLN 13.000 227 -
Spot walutowy Kupno I ' 2016 EUR/PLN 500 - -
Forward walutowy Kupno X '2016 - VI ' 2018 EUR/USD 186.700 8.663 (6)
Forward walutowy Sprzedaż I - IX '2016 USD/PLN (128.000) 5.192 (903)
Swap walutowy Kupno II ' 2016 USD/PLN 100.000 2.088 -
Swap walutowy Sprzedaż I - VII '2016 USD/PLN (362.000) 1.063 (33.924)
        Razem 17.233 (34.833)
28.3.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami kursów walut
Struktura walutowa wybranych instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2016 Nota tys. USD USD
przeliczone
na PLN
tys. EUR EUR
przeliczone
na PLN
Wartość bilansowa
w walucie przeliczona
na PLN na dzień bilansowy
Klasy instrumentów finansowych            
Aktywa finansowe            
Należności z tytułu dostaw i usług 86.971 363.485 5.141 22.743 386.228
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 12.964 54.191 10.637 47.059 101.250
Pochodne instrumenty finansowe - - - - -
Obligacje 85.542 357.504 - - 357.504
Pozostałe aktywa finansowe: 178.922 749.403 9.122 40.355 789.758
     Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 152.687 639.458 4.654 20.589 660.047
     Lokaty 7.564 31.612 - - 31.612
     Depozyt zabezpieczający - - 4.467 19.763 19.763
     Środki pieniężne przeznaczone na prace
     związane z usunięciem platformy MOPU
     ze złoża YME
16 17.941 75.284 - - 75.284
     Pozostałe 730 3.049 1 3 3.052
Razem   364.399 1.524.583 24.900 110.157 1.634.740
Zobowiązania finansowe            
Kredyty i pożyczki 1.284.740 5.325.141 - 1 5.325.142
Obligacje 136.526 571.965 - - 571.965
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - - 13.473 59.603 59.603
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 281.376 1.175.952 12.916 57.132 1.233.084
Pozostałe zobowiązania finansowe 4.706 19.710 17.815 78.750 98.460
Razem   1.707.348 7.092.768 44.204 195.486 7.288.254
Struktura walutowa wybranych instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2015 Nota tys. USD USD
przeliczone
na PLN
tys. EUR EUR
przeliczone
na PLN
Wartość bilansowa
w walucie przeliczona
na PLN na dzień bilansowy
Klasy instrumentów finansowych
Aktywa finansowe
Należności z tytułu dostaw i usług 61.664 240.553 5.917 25.043 265.596
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 33.184 129.511 16.415 69.957 199.468
Obligacje 71.567 279.191 - - 279.191
Pozostałe aktywa finansowe: 250.322 976.577 43.791 186.604 1.163.181
     Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 200.776 783.232 - - 783.232
     Lokaty 7.750 30.238 42.934 182.965 213.203
     Depozyt zabezpieczający - - 745 3.176 3.176
     Środki pieniężne przeznaczone na prace
     związane z usunięciem platformy MOPU
     ze złoża YME
16 27.808 108.540 - - 108.540
     Pozostałe 13.988 54.567 112 463 55.030
Razem   416.737 1.625.832 66.123 281.604 1.907.436
Zobowiązania finansowe            
Kredyty i pożyczki 1.601.594 6.268.236 2.257 9.620 6.277.856
Obligacje 127.465 497.410 - - 497.410
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - - 16.170 68.907 68.907
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 208.414 813.054 7.855 34.100 847.154
Pozostałe zobowiązania finansowe 6.915 26.368 9.472 40.364 66.732
Razem   1.944.388 7.605.068 35.754 152.991 7.758.059

Na potrzeby analizy wrażliwości w zaprezentowanej wyżej strukturze walutowej uwzględniono także wrażliwe na zmiany kursów walut wewnątrzgrupowe transakcje walutowe, które mają wpływ na ryzyko walutowe Grupy w związku z regulacjami MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych” w zakresie ujmowania różnic kursowych z tego tytułu w wyniku netto Grupy.

Poza spotami, forwardami i swapami walutowymi Grupa posiadała także wyrażone w walutach obcych pochodne instrumenty finansowe takie jak: swapy towarowe, opcje towarowe, swapy procentowe, oraz kontrakty futures. Grupa stosuje odpowiednie metody ustalania wartości godziwej dla poszczególnych rodzajów instrumentów pochodnych, które jednocześnie determinują technikę ustalenia wpływu zmiany kursów walut na wartość tych instrumentów (metody wyceny pochodnych instrumentów finansowych szerzej opisano w nocie 7.24). Zamieszczone poniżej tabele z analizą wrażliwości instrumentów finansowych na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku prezentują także wpływ zmiany kursów walut na wartość bilansową instrumentów pochodnych.

Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2016 roku wraz z wpływem na wynik finansowy przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/- 12,9% i EUR/PLN o +/- 7,375% przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2016   Zmiana kursu - wpływ na wynik roku 2016 
12,90% 7,375% -12,90% -7,375%
USD EUR USD EUR
Klasy instrumentów finansowych        
Aktywa finansowe        
Pochodne instrumenty finansowe 15.761 (1.729) (15.374) 1.729
Należności z tytułu dostaw i usług 46.890 1.677 (46.890) (1.677)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 6.991 3.471 (6.991) (3.471)
Obligacje 46.118 - (46.118) -
Pozostałe aktywa finansowe: 96.673 2.976 (96.673) (2.976)
     Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 82.490 1.518 (82.490) (1.518)
     Lokaty 4.078 - (4.078) -
     Depozyty zabezpieczające - 1.458 - (1.458)
     Środki pieniężne przeznaczone na prace związane
     z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME
9.712 - (9.712) -
     Pozostałe 393 - (393) -
Razem aktywa finansowe 212.433 6.395 (212.046) (6.395)
Zobowiązania finansowe        
Kredyty i pożyczki 202.245 (1) - (202.245) (1) -
Obligacje 73.783 - (73.783) -
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - 4.396 - (4.396)
Pochodne instrumenty finansowe 345.801 (65.050) (345.801) 65.050
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 151.698 4.213 (151.698) (4.213)
Pozostałe zobowiązania finansowe 2.543 5.808 (2.543) (5.808)
Razem zobowiązania finansowe 776.070 (50.633) (776.070) 50.633
Razem (563.637) 57.028 564.024 (57.028)

(1) W kalkulacji wpływu zmiany kursu na wskazaną pozycję bilansową uwzględniono efekt rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Wpływ zastosowania rachunkowości zabezpieczeń przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/- 12,9% potencjalnie spowodowałby zmianę wyceny wartości godziwej kredytów o (489.521) 489.521 tys. zł. Ponadto w szacunku uwzględniono efekt zapłaconych z góry prowizji przygotowawczych (wycenionych wg kursu z dnia zapłaty) pomniejszających  zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, których wpływ na zmianę wyceny wartości godziwej tych zobowiązań przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/- 12,9% wynosiłby 4.823 (4.823) tys. zł.

Powyższe odchylenia wartości bilansowych wyrażonych w PLN a zależnych od kursów walutowych, skalkulowano na podstawie rocznej implikowanej zmienności kursów walut z dnia 31 grudnia 2016 roku wynoszącej 12,9% dla kursu USD/PLN i 7,375% dla kursu EUR/PLN, publikowanej przez Reuters. Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2016 roku. 

Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2015 roku wraz z wpływem na wynik finansowy przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/- 10,675% i EUR/PLN o +/- 6,9% przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2015 Zmiana kursu - wpływ na wynik roku 2015
10,675% 6,90% -10,675% -6,90%
USD EUR USD EUR
Klasy instrumentów finansowych        
Aktywa finansowe        
Pochodne instrumenty finansowe (58.908) 54.659 59.510 (54.659)
Należności z tytułu dostaw i usług 25.679 1.728 (25.679) (1.728)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 13.825 4.827 (13.825) (4.827)
Obligacje 29.804 - (29.804) -
Pozostałe aktywa finansowe: 104.250 12.876 (104.250) (12.876)
     Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 83.610 - (83.610) -
     Lokaty 3.228 12.625 (3.228) (12.625)
     Depozyty zabezpieczające - 219 - (219)
     Środki pieniężne przeznaczone na prace związane
     z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME
11.587 - (11.587) -
     Pozostałe 5.825 32 (5.825) (32)
Razem aktywa finansowe 114.650 74.090 (114.048) (74.090)
Zobowiązania finansowe        
Kredyty i pożyczki 177.753 (1) 664 (177.753) (1) (664)
Obligacje 53.099 - (53.099) -
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - 4.755 - (4.755)
Pochodne instrumenty finansowe 173.924 (305) (173.918) 305
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 86.794 2.353 (86.794) (2.353)
Pozostałe zobowiązania finansowe 2.815 2.785 (2.815) (2.785)
Razem zobowiązania finansowe 494.385 10.252 (494.379) (10.252)
Razem (379.735) 63.838 380.331 (63.838)

(1) W kalkulacji wpływu zmiany kursu na wskazaną pozycję bilansową uwzględniono efekt rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Wpływ zastosowania rachunkowości zabezpieczeń przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/- 10,675% potencjalnie spowodowałby zmianę wyceny wartości godziwej kredytów o (434.990) 434.990 tys. zł. Ponadto w szacunku uwzględniono efekt zapłaconych z góry prowizji przygotowawczych (wycenionych wg kursu z dnia zapłaty) pomniejszających zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, których wpływ na zmianę wyceny wartości godziwej tych zobowiązań przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/- 10,675% wynosiłby 4.968 (4.968) tys. zł.

Powyższe odchylenia wartości bilansowych wyrażonych w PLN a zależnych od kursów walutowych, skalkulowano na podstawie rocznej implikowanej zmienności kursów walut z dnia 31 grudnia 2015 roku wynoszącej 10,675% dla kursu USD/PLN i 6,9% dla kursu EUR/PLN, publikowanej przez Reuters. Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2015 roku. Zmiana podejścia w ustalaniu procentowej zmiany kursów walut w 2015 roku podyktowana była zamiarem lepszego odzwierciedlenia zmienności kursów walutowych kwotowanych na rynkach finansowych.

28.4 Ryzyko stopy procentowej

Jednostka Dominująca narażona jest na ryzyko zmienności przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych wynikające z posiadanych aktywów oraz pasywów dla których przychody oraz koszty odsetkowe są uzależnione od zmiennych stóp procentowych, w szczególności z tytułu kredytów inwestycyjnych w ramach Programu 10+ i Projektu EFRA oraz kredytu na refinansowanie i finansowanie gdzie wysokość odsetek ustalana jest na podstawie zmiennej stopy LIBOR USD. Jednostka Dominująca zarządza ryzykiem stopy procentowej w ramach przyznanych limitów przy wykorzystaniu swapów stóp procentowych.

W długim horyzoncie efekt częściowego zabezpieczenia został osiągnięty poprzez wybór stałej stopy dla transzy kredytu inwestycyjnego na finansowanie Programu 10+.

Transakcje otwarte na stopę procentową na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiały się następująco:
Typ transakcji Okres Kwota nominalna
(w tys. USD)
Spółka otrzymuje Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Swap procentowy (IRS) VII '2011 - VI '2019 212.500 LIBOR 6M 82 (43.711)
Swap procentowy (IRS) I ' 2015 - XII '2021 494.000 LIBOR 3M 3.640 (11.416)
     Razem 3.722 (55.127)

W powyższym zestawieniu transakcje IRS zostały zagregowane według waluty nominału oraz stopy referencyjnej. W kolumnie „Okres” został podany minimalny termin początku i maksymalny termin końca okresu z zestawu transakcji wchodzących w skład danej grupy.

Transakcje otwarte na stopę procentową na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiały się następująco:
Typ transakcji Okres Kwota nominalna
(w tys. USD)
Spółka otrzymuje Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
Swap procentowy (IRS) VII '2011 - I '2018 200.000 LIBOR 6M - (61.260)
Swap procentowy (IRS) I ' 2015 - I '2019 50.000 LIBOR 3M 992 (11.003)
     Razem 992 (72.263)
28.4.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami stóp procentowych
Analiza wrażliwości na ryzyko zmiany stopy procentowej Grupy przy założeniu zmiany stopy procentowej o +/- 0,35% na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2016  Nota  Wartość bilansowa  Zmiana procentowa 
+0,35% -0,35%
Klasy instrumentów finansowych        
Aktywa finansowe        
Pochodne instrumenty finansowe (1) 24 3.722 2.660 (2.700)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 18 744.616 2.606 (2.606)
Pozostałe aktywa finansowe: 509.256 1.782 (1.782)
     Fundusz likwidacji zakładu górniczego 16 33.195 116 (116)
     Lokaty 16 189.196 662 (662)
     Depozyty zabezpieczające 16 19.564 68 (68)
     Środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie zobowiązań umownych
     dotyczących przyszłej likwidacji aktywów
16 192.017 672 (672)
     Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem
     platformy MOPU ze złoża YME
16 75.284 264 (264)
Razem   1.257.594 7.048 (7.088)
Zobowiązania finansowe        
Kredyty 23.1 5.082.926 14.512 (1) (14.512) (1)
Pożyczki 23.2 81.833 286 (286)
Obligacje 23.3 213.014 746 (746)
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 23.4 179.503 628 (628)
Pochodne instrumenty finansowe (2) 24 55.127 (15.158) 15.401
Razem   5.612.403 1.014 (771)

(1) Wykazane bez uwzględnienia kredytów o stałym oprocentowaniu oraz zapłaconych prowizji przygotowawczych pomniejszających zobowiązania finansowe z tytułu otrzymanych kredytów.
(2) Swap procentowy (IRS). Różnica między zmianą wartości wyceny, gdy przesuwa się krzywą stóp procentowych o +/- 0,35% powstaje w momencie obliczania i dyskontowania przyszłych przepływów (związanych z rozliczeniem transakcji) na dzień kalkulacji wyceny.  Dyskontowanie odbywa się w oparciu o różne stopy procentowe (w pierwszym przypadku przesunięcie krzywej powoduje zwiększenie stopy o 0,35%, zaś w drugim przypadku zmniejszenie stopy o 0,35%).

Analiza wrażliwości na ryzyko zmiany stopy procentowej Spółki przy założeniu zmiany stopy procentowej o +/- 1,14% na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2015  Nota  Wartość bilansowa Zmiana procentowa
+1,14% -1,14%
Klasy instrumentów finansowych        
Aktywa finansowe        
Pochodne instrumenty finansowe (1) 24 992 (33.397) 36.285
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 18 859.699 9.801 (9.801)
Pozostałe aktywa finansowe: 677.978 7.728 (7.728)
     Fundusz likwidacji zakładu górniczego 16 31.794 362 (362)
     Lokaty 16 85.519 975 (975)
     Depozyty zabezpieczające 16 3.176 36 (36)
     Środki pieniężne przeznaczone na realizacje Projektu EFRA 16 438.329 4.997 (4.997)
     Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem
     platformy MOPU ze złoża YME
16 108.540 1.237 (1.237)
     Środki pieniężne przeznaczone na realizację pozostałych
     zakontraktowanych zobowiązań inwestycyjnych
16 10.620 121 (121)
Razem   1.538.669 (15.868) 18.756
Zobowiązania finansowe        
Kredyty 23.1 6.481.034 61.685 (1) (61.685) (1)
Pożyczki 23.2 92.146 1.050 (1.050)
Obligacje 23.3 218.100 2.486 (2.486)
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 23.4 208.028 2.372 (2.372)
Pochodne instrumenty finansowe (2) 24 72.263 (25.352) 26.330
Razem   7.071.571 42.241 (41.263)

(1) Wykazane bez uwzględnienia kredytów o stałym oprocentowaniu oraz zapłaconych prowizji przygotowawczych pomniejszających zobowiązania finansowe z tytułu otrzymanych kredytów.
(2) Swap procentowy (IRS). Różnica między zmianą wartości wyceny, gdy przesuwa się krzywą stóp procentowych o +/- 1,14% powstaje w momencie obliczania i dyskontowania przyszłych przepływów (związanych z rozliczeniem transakcji) na dzień kalkulacji wyceny.  Dyskontowanie odbywa się w oparciu o różne stopy procentowe (w pierwszym przypadku przesunięcie krzywej powoduje zwiększenie stopy o 1,14%, zaś w drugim przypadku zmniejszenie stopy o 1,14%).

Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku. Zbadano wpływ zmian stóp procentowych na wartość godziwą przy niezmiennym poziomie kursów walut. W przypadku instrumentów pochodnych posiadanych na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku w analizie wrażliwości na ryzyko stopy procentowej Spółka zastosowała przesunięcie krzywej stóp procentowych o roczną zmienność historyczną z dnia odpowiednio 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku, wyliczoną na podstawie publikowanych przez Reuters danych o historycznej zmienności dla oprocentowania IRS z odpowiednio 2-letnim oraz 3- letnim okresem wygaśnięcia.

28.5 Ryzyko płynności 

Proces zarządzania ryzykiem płynności przez Grupę polega na monitorowaniu prognozowanych przepływów pieniężnych oraz portfela aktywów i zobowiązań finansowych, a następnie dopasowywaniu ich zapadalności, analizie kapitału obrotowego i optymalizacji przepływów w ramach Grupy Kapitałowej. Proces ten wymaga ścisłej współpracy z jednostkami funkcjonującymi w różnych obszarach biznesowych w celu bezpiecznej i efektywnej alokacji posiadanej płynności.

Większość krajowych podmiotów zależnych w ramach Grupy Kapitałowej jest uczestnikiem cash-poolingu rzeczywistego. Struktura jest na bieżąco zarządzana przez Jednostkę Dominującą pod kątem optymalizacji płynności i salda odsetek.

Płynność w horyzoncie budżetowym monitorowana jest w przekroju Grupy Kapitałowej na bieżąco w ramach zarządzania ryzykiem finansowym. Płynność w okresie średnio i długoterminowym monitorowana jest w ramach procesu planowania, który wspomaga tworzenie wieloletniej strategii finansowej. 

W obszarze ryzyka finansowego obok aktywnego zarządzania ryzykiem rynkowym, Grupa stosuje następujące zasady w zakresie płynności:

  • brak depozytów zabezpieczających w handlu instrumentami pochodnymi na rynku pozagiełdowym,
  • ograniczenie możliwości wcześniejszego rozwiązania transakcji finansowych,
  • limity w zakresie mało płynnych kasowych instrumentów finansowych,
  • limity kredytowe dla partnerów transakcji finansowych i handlowych,
  • zapewnienie odpowiedniej jakości i zróżnicowania dostępnych źródeł finansowania,
  • procesy kontroli wewnętrznej oraz efektywność organizacyjna zapewniająca szybkie działanie w warunkach awaryjnych.

Poniżej zaprezentowano informacje o kontraktowych terminach zapadalności zobowiązań finansowych według stanu na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku.

Kontraktowe terminy zapadalności zobowiązań finansowych:
31 grudnia 2016 Nota Wartość bilansowa Kontraktowe
przepływy pieniężne
Do 6 miesięcy 6 - 12 miesięcy 1 - 2 lata 2 - 5 lat Powyżej
5 lat
Kredyty bankowe (poza kredytami w rachunku bieżącym) 23.1 5.069.068 6.167.739 (305.473) 1.108.058 790.299 3.641.138 933.717
Kredyty w rachunku bieżącym 23.1 13.858 13.858 13.858 - - - -
Pożyczki 23.2 81.833 83.153 6.257 6.534 11.895 56.014 2.453
Obligacje 23.3 213.014 213.080 79.770 133.310 - - -
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 23.4 179.503 235.835 28.759 29.012 56.728 116.991 4.345
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 26 1.718.178 1.718.178 1.718.178 - - - -
Pozostałe zobowiązania finansowe 26 246.790 246.790 221.011 2.301 9.237 7.271 6.970
Razem   7.522.244 8.678.633 1.762.360 1.279.215 868.159 3.821.414 947.485
31 grudnia 2015
Kredyty bankowe (poza kredytami w rachunku bieżącym) 23.1 5.899.405 6.993.805 437.891 1.353.819 132.216 2.797.770 2.272.109
Kredyty w rachunku bieżącym 23.1 581.629 581.629 581.629 - - - -
Pożyczki 23.2 92.146 106.994 7.698 7.687 15.586 42.838 33.185
Obligacje 23.3 218.100 218.100 - 218.100 - - -
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 23.4 208.028 287.491 25.901 28.747 57.162 141.546 34.135
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 26 1.232.510 1.232.510 1.232.494 16 - - -
Pozostałe zobowiązania finansowe 26 181.731 181.731 168.498 4.325 6.360 956 1.592
Razem   8.413.549 9.602.260 2.454.111 1.612.694 211.324 2.983.110 2.341.021
Analiza wymagalności pochodnych instrumentów finansowych:
31 grudnia 2016 Nota Wartość bilansowa* Kontraktowe
przepływy pieniężne
Do 6 miesięcy 6 - 12 miesięcy 1 - 2 lata 2 - 5 lat Powyżej
5 lat
Swap towarowy 24 40.332 40.842 (360) 25.918 15.284 - -
Opcje towarowe 24 411 411 58 353 - - -
Forwardy i spoty walutowe 24 (92.975) (93.463) (52.147) (38.535) (2.781) - -
Swap procentowy (IRS) 24 (51.405) (51.878) (30.542) 3.830 (19.452) (5.714) -
Swap walutowy 24 (4.723) (4.545) (23.938) 19.393 - - -
Razem (108.360) (108.633) (106.929) 10.959 (6.949) (5.714) -
31 grudnia 2015
Swap towarowy 24 140.536 140.559 191.269 (42.405) (8.305) - -
Opcje towarowe 24 363 363 3 46 314 - -
Forwardy i spoty walutowe 24 13.173 13.875 (629) 6.878 6.815 811 -
Swap procentowy (IRS) 24 (71.271) (72.032) (30.911) 3.946 (20.963) (25.944) 1.840
Swap walutowy 24 (30.773) (30.915) (30.915) - - - -
Razem   52.028 51.850 128.817 (31.535) (22.139) (25.133) 1.840

* Wartość bilansowa (dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych plus ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych) prezentuje wartość godziwą pochodnych instrumentów finansowych ujętych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej (z wyłączeniem futures na uprawnienia do emisji CO2 zakupionych z zamiarem rozliczenia).

28.6 Ryzyko kredytowe

Zarządzanie ryzykiem kredytowym partnerów transakcji finansowych polega na kontroli wiarygodności finansowej obecnych i potencjalnych partnerów tych transakcji oraz na monitorowaniu ekspozycji kredytowej w stosunku do przyznanych limitów.

Na ekspozycję kredytową składają się depozyty bankowe oraz wycena instrumentów pochodnych.

Partnerzy transakcji muszą posiadać odpowiedni rating przyznany przez wiodące agencje ratingowe, bądź posiadać gwarancje instytucji spełniających wymóg minimalnego ratingu. Grupa zawiera transakcje finansowe z renomowanymi firmami o dobrej zdolności kredytowej oraz stosuje dywersyfikację instytucji, z którymi współpracuje.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku koncentracja ryzyka u pojedynczego partnera transakcji finansowych Grupy nie przekraczała wartości 575.847 tys. zł (8,15% kapitałów własnych Jednostki Dominującej), z kolei na dzień 31 grudnia 2015 roku była to kwota 839.799 tys. zł (13,95% kapitałów własnych Jednostki Dominującej). 

W zakresie zarządzania ryzykiem kredytowym partnerów transakcji handlowych Grupa poddaje wszystkich klientów, którzy wnioskują o przyznanie limitów kredytowych procedurom weryfikacji ich wiarygodności finansowej i w zależności od jej oceny przyznawane są odpowiednie limity. W 2016 roku Jednostka Dominująca zakończyła prace nad modelem ratingowym, który wspiera proces przyznawania limitów partnerom handlowym. Jednostka Dominująca określa wytyczne w zakresie procesu zarządzania ryzykiem kredytowym partnerów handlowych w celu utrzymywania odpowiednich standardów w zakresie analizy kredytowej oraz bezpieczeństwa operacyjnego procesu w przekroju całej Grupy.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku koncentracja ryzyka u pojedynczego partnera transakcji handlowych Grupy nie przekraczała wartości 238.895 tys. zł (3,38% kapitałów własnych Jednostki Dominującej), z kolei na dzień 31 grudnia 2015 roku była to kwota 163.009 tys. zł (2,71% kapitałów własnych Jednostki Dominującej).

Miarą ryzyka kredytowego jest kwota maksymalnego narażenia na ryzyko dla poszczególnych klas aktywów finansowych. Wartości księgowe aktywów finansowych reprezentują maksymalną ekspozycję kredytową.

Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe aktywów finansowych Nota 31 grudnia 2016 31 grudnia 2015
Pochodne instrumenty finansowe 24 100.876 217.179
Należności z tytułu dostaw i usług 16 2.251.727 1.550.900
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 18 744.616 859.699
Pozostałe aktywa finansowe 16 624.816 818.457
Razem   3.722.035 3.446.235

W ocenie Zarządu, ryzyko zagrożonych aktywów finansowych jest odzwierciedlone poprzez dokonanie odpisów aktualizujących ich wartość. Informacje na temat wartości odpisów z tytułu utraty wartości aktywów finansowych zostały przedstawione w notach 9.4 i 16.1.

Analiza pod kątem koncentracji ryzyka kredytowego w odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług została przedstawiona w nocie 16.1.

Analiza wiekowania należności przeterminowanych, w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości, została przedstawiona w nocie 16.1.

Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego stanowią jego integralną część

Zapraszamy do wzięcia udziału w ankiecie opinii o naszym Raporcie
Zaczynamy Nie teraz